Εθνικό Σχέδιο Δράσης Καταπολέμησης Ενεργειακής Ένδειας  

ενεργειακη ενδεια

Θεσμικό πλαίσιο. Το Εθνικό Σχέδιο Δράσης για την Καταπολέμηση της Ενεργειακής Ένδειας καταρτίζεται σύμφωνα με την παρ. 1 του άρθρου 25 του ν. 4342/2015 και αποτελεί το επίσημο πλαίσιο πολιτικής της χώρας για την περίοδο 2021–2030. Το Σχέδιο εγκρίθηκε με την ΥΑ ΥΠΕΝ/ΓΔΕ/89335/5599 (ΦΕΚ Β’ 4447/28.09.2021) και επικαιροποιήθηκε με την ΥΑ ΥΠΕΝ/ΔΕΠΕΑ/147529/1159 (ΦΕΚ Β’ 7260/31.12.2025).

Η ενεργειακή ένδεια αποτελεί προτεραιότητα στο πλαίσιο της δέσμης μέτρων «Καθαρή Ενέργεια για όλους τους Ευρωπαίους», η οποία ολοκληρώθηκε και εγκρίθηκε τον Μάιο του έτους 2019. Για πρώτη φορά συμφωνήθηκε η αναγκαιότητα για έναν κοινό ορισμό για την ενεργειακή ένδεια απαιτώντας από τα Κράτη-Μέλη να παρακολουθούν συστηματικά την εξέλιξη του φαινομένου στη χώρα τους και να καθορίσουν έναν εθνικό στόχο για την καταπολέμηση του φαινομένου στο πλαίσιο των Εθνικών Σχεδίων για την Ενέργεια και το Κλίμα (ΕΣΕΚ).

Στη χώρα μας…

Στο πλαίσιο του άρθρου 25 του Ν.4342/2015, προβλέπεται η κατάρτιση ενός Εθνικού Σχεδίου Δράσης για την καταπολέμηση της ενεργειακής ένδειας, το οποίο περιλαμβάνει τόσο τον ορισμό των νοικοκυριών, τα οποία πλήττονται από την ενεργειακή ένδεια μέσω συγκεκριμένων ποσοτικών κριτηρίων, όσο και την ανάπτυξη μιας εξειδικευμένης διαδικασίας παρακολούθησης και αξιολόγησης της πορείας μετριασμού του φαινομένου έως το έτος 2030. Το Εθνικό Σχέδιο Δράσης για την καταπολέμηση της ενεργειακής ένδειας εγκρίθηκε το Σεπτέμβριο του 2021 από το ΥΠΕΝ με την Υπ. Απ. Αριθμ. ΥΠΕΝ/ΓΔΕ/89335/5599 (ΦΕΚ Β’ 4447/28.09.2021) και επικαιροποιήθηκε με την ΥΑ ΥΠΕΝ/ΔΕΠΕΑ/147529/1159 (ΦΕΚ Β’ 7260/31.12.2025).

image

Η βασικότερη πρόκληση

για την αντιμετώπιση της ενεργειακής ένδειας είναι ο ορισμός και ο εντοπισμός των νοικοκυριών, τα οποία πλήττονται από αυτή.   

Έχουν πραγματοποιηθεί πολλές μελέτες, με σκοπό τη χαρτογράφηση και ανάλυση των χαρακτηριστικών των πληττόμενων νοικοκυριών, οι οποίες έχουν προσεγγίσει το θέμα της ενεργειακής ένδειας από διαφορετική οπτική γωνία και χρησιμοποιώντας διαφορετικές παραδοχές και πηγές δεδομένων.

Απαιτείται η ανάλυση των βασικών συμπερασμάτων και η ενδεχόμενη ενσωμάτωση τους στο μεθοδολογικό πλαίσιο για τον ορισμό της ενεργειακής ένδειας και την ποσοτικοποίηση των αποτελεσμάτων των στοχευμένων μέτρων πολιτικής που θα εφαρμοστούν για την αποτελεσματική αντιμετώπιση της.
Έμφαση πρέπει να δοθεί στην αποτίμηση των μεταβολών που δύνανται να επηρεάσουν την τελική κατανάλωση ενέργειας στα νοικοκυριά.  

Kοινή αντιμετώπισή

Επιπλέον, πρόκληση συνιστά η προσέγγιση που θα υιοθετηθεί αναφορικά με την διαφοροποίηση μεταξύ των ευάλωτων νοικοκυριών και των νοικοκυριών σε ενεργειακή ένδεια ή την κοινή αντιμετώπισή τους στο πλαίσιο του Σχεδίου Δράσης, με την υιοθέτηση του πιο δόκιμου όρου, ώστε να γίνεται αναφορά στα νοικοκυριά τα οποία πλήττονται από το φαινόμενο της ενεργειακής ένδειας.

Διαφύλαξη προσωπικών δεδομένων

Έμφαση πρέπει να δοθεί στην προστασία των πληττόμενων νοικοκυριών από θέματα μη ικανοποιητικής προστασίας των προσωπικών δεδομένων τους και από φαινόμενα στιγματισμού, τα οποία αναμένεται να αποτελέσουν ανασταλτικούς παράγοντες για την απρόσκοπτη συμμετοχή τους στα σχεδιαζόμενα μέτρα πολιτικής.

Υπολογίστε την πιθανότητα να πλήττεται από ενεργειακή ένδεια το νοικοκυριό σας και ενημερωθείτε για την πορεία του φαινομένου από την εξέλιξη των δεικτών στο πλαίσιο του μηχανισμού παρακολούθησης.

  • Υπολογίστε την πιθανότητα να πλήττεται από ενεργειακή ένδεια το νοικοκυριό σας


    Online εργαλείο υπολογισμού

    Περισσότερα..

  • Διαγράμματα - Απεικόνιση

    Στο πλαίσιο του μηχανισμού παρακολούθησης και ελέγχου, αποτιμάται η επίδοση τόσο του Δείκτη Ι-ΙΙ2025, με σκοπό τη σύγκριση τους με τον Δείκτη Ι&ΙΙeq και των συνθήκων που θα οδηγήσουν στη σύγκλιση τους.

    Περισσότερα..
image
Ο ρόλος των ΟΤΑ και των διαφόρων οργανισμών

σε τοπικό επίπεδο θεωρείται κρίσιμος για τον αποτελεσματικό εντοπισμό και τη συμμετοχή των πληττόμενων νοικοκυριών στα σχεδιαζόμενα μέτρα πολιτικής. Επίσης, οι συνέργειες με την κοινωνική πολιτική της χώρας για την καταπολέμηση γενικότερα της φτώχειας πρέπει να μεγιστοποιηθούν λαμβάνοντας υπόψη τις ιδιαιτερότητες των πληττόμενων νοικοκυριών και στοχεύοντας στην εξάλειψη του συγκεκριμένου φαινομένου.

Επιπλέον, επειδή η βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης των κατοικιών αποτελεί βασική στρατηγική, απαιτείται η διασφάλιση των απαιτούμενων πόρων και ο σχεδιασμός των κατάλληλων χρηματοδοτικών εργαλείων και μηχανισμών για την ενεργειακή αναβάθμιση των κτιρίων των πληττόμενων νοικοκυριών, τα οποία και δε διαθέτουν τα απαραίτητα κεφάλαια προς την κατεύθυνση αυτή.  

Ταυτόχρονα πρέπει να ληφθούν υπόψη οι βασικές επιδιώξεις του ΕΣΕΚ αναφορικά με το σχεδιασμό αποδοτικών μέτρων πολιτικής, την προώθηση των βέλτιστων παρεμβάσεων από πλευράς κόστους-αποτελέσματος και τη μεγαλύτερη αξιοποίηση των διαθέσιμων μηχανισμών της αγοράς.

Τέλος, λόγω του γεγονότος ότι πρωταρχικός στόχος των σχεδιαζόμενων μέτρων πολιτικής στο πλαίσιο του παρόντος Σχεδίου Δράσης αποτελεί η προστασία των πληττόμενων νοικοκυριών και η ριζική αντιμετώπιση του φαινομένου της ενεργειακής ένδειας, πρέπει να αντισταθμιστεί η ενδεχόμενη αύξηση της τελικής κατανάλωσης ενέργειας και των συνεπαγόμενων εκπομπών με σκοπό την κάλυψη των επιπέδων θερμικής άνεσης που δεν καλύπτονταν επαρκώς μέχρι σήμερα, ώστε να μην τεθεί σε κίνδυνο η επίτευξη των φιλόδοξων στόχων του ΕΣΕΚ.

Προτεραιότητες-Στόχοι

Επιτακτική είναι η αντιμετώπιση του φαινομένου της ενεργειακής ένδειας, το οποίο εντείνεται από τη συνεχιζόμενη οικονομική ύφεση και τις προκαλούμενες επιπτώσεις προς τους πολίτες.


Στοχευμένα μέτρα [1] με σκοπό την εξάλειψη του φαινομένου της ενεργειακής ένδειας, θα οδηγήσουν στην κάλυψη των προβλεπόμενων συνθηκών άνεσης και στην αποφυγή των συνεπαγόμενων προβλημάτων υγείας. Επιπρόσθετα, σημαντικά αναμένεται να είναι και τα περιβαλλοντικά οφέλη για το σύνολο των πολιτών, όπως για παράδειγμα είναι η μείωση της ατμοσφαιρικής ρύπανσης ιδιαίτερα στα αστικά κέντρα.

[1] Η εξειδίκευση των μέτρων πολιτικής και ο μηχανισμός παρακολούθησης περιγράφονται στο εγκεκριμένο και επικαιροποιημένο Σχέδιο Δράσης για την Καταπολέμηση της Ενεργειακής Ένδειας (ΦΕΚ Β’ 7260/31.12.2025).


background

Παρακολούθηση Δεικτών - Διαγράμματα 

Στο πλαίσιο του μηχανισμού παρακολούθησης και ελέγχου του φαινομένου της ενεργειακής ένδειας, αποτιμάται η επίδοση τόσο του Δείκτη Ι-ΙΙ2025, όσο και των δεικτών που έχουν επιλεγεί στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Παρατηρητηρίου για την Ενεργειακή Φτώχεια με σκοπό τη σύγκριση τους με τον Δείκτη Ι&ΙΙeq και τον εντοπισμό των συνθήκων που θα οδηγήσουν στη σύγκλιση τους.

ΨΗΦΙΑΚΗ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΔΕΙΚΤΩΝ
στοχοσ! Λαμβάνοντας υπόψη τις παραπάνω προτεραιότητες, τέθηκε ποσοτικός στόχος στο πλαίσιο του ΕΣΕΚ για μείωση κατά τουλάχιστον 50% των σχετικών δεικτών αποτύπωσης της ενεργειακής ένδειας μέχρι το έτος 2025 και κατά 75% μέχρι το έτος 2030 σε σχέση με το έτος 2016, το οποίο αποτελεί και το έτος βάσης αναφοράς.

Επιπρόσθετα, πραγματοποιήθηκε ιδιαίτερη αναφορά [1] , στην πρόληψη της ενεργειακής ένδειας στις περιοχές, δίκαιης μετάβασης. Πιο συγκεκριμένα προβλέφθηκε η χρηματοδότηση αναπτυξιακών δράσεων κυρίως στις περιοχές της Ελλάδας των οποίων η οικονομία εξαρτάται ισχυρά από την εξόρυξη λιγνίτη για ηλεκτροπαραγωγή και ειδικότερα στην Περιφέρεια Δυτικής Μακεδονίας και στο Δήμο Μεγαλόπολης. Ειδική έμφαση δόθηκε στην ανάπτυξη δικτύων φυσικού αερίου για την ασφαλή ενεργειακή μετάβαση των περιοχών αυτών και στη μετατροπή των δικτύων τηλεθέρμανσης με σκοπό την αδιάλειπτη τροφοδοσία των νοικοκυριών με θερμότητα.

[1] ΕΣΕΚ: https://ypen.gov.gr/energeia/esek/      

Επιπλέον, πρέπει να υιοθετηθούν μέτρα κοινωνικής πολιτικής με σκοπό την ενίσχυση του κόστους προμήθειας ενεργειακών προϊόντων, βάσει συγκεκριμένων εισοδηματικών και περιουσιακών κριτηρίων Πιο συγκεκριμένα, στο πλαίσιο της κοινωνικής πολιτικής, για την προστασία των καταναλωτών και την αντιμετώπιση του φαινομένου της ενεργειακής ένδειας επιλέχθηκε η εφαρμογή των αρχών της ενθάρρυνσης και της βιωσιμότητας, παρέχοντας κάλυψη σε όλες τις ευάλωτες ομάδες που αντιμετωπίζουν τον κίνδυνο της φτώχειας ή/και του κοινωνικού αποκλεισμού μέσω μακροπρόθεσμων και βιώσιμων λύσεων.

Επίσης, προβλέφθηκε η ένταξη μέτρων που σχετίζονται με την προώθηση δράσεων ανακαίνισης των κτιρίων μέσω προγραμμάτων, με ειδικές κατηγορίες επιδοτήσεων για τα οικονομικά ασθενέστερα τμήματα του πληθυσμού καθώς και προγραμμάτων αυτοπαραγωγής, τα οποία εκτιμάται ότι θα συμβάλουν στον μετριασμό του φαινομένου της ενεργειακής ένδειας και ταυτόχρονα στον περιορισμό της ανάγκης για ενίσχυση των πολιτών μέσω των τιμολογίων ενεργειακών προϊόντων.
Τέλος, η προώθηση μέτρων για την ενεργειακή αναβάθμιση των κτιρίων κατοικίας των πληττόμενων νοικοκυριών με σκοπό την καταπολέμηση του φαινομένου της ενεργειακής ένδειας θα συμβάλλει και στον εθνικό στόχο που έχει τεθεί αναφορικά με την ενεργειακή αναβάθμιση του 12%-15% του συνολικού αριθμού των κατοικιών της χώρας, μερικώς ή ριζικώς, δηλαδή μέχρι και 60.000 κατοικίες σε ετήσια βάση.